Wikia

Peize

Aldert Lunsche

2.802pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Dit artikel is gepubliceerd in weekblad De Hopbel in week ?? 2002.

Auteur: Erik Ebbinge

ALDERT LUNSCHE: "WATEROVERLAST IS ER ALTIJD GEWEEST"

Water is voor iedereen van belang. Vechten tegen het water. Nederland ten voeten uit. Iedereen wil de voeten droog houden. Vroeger en nu. En iedereen heeft er de mond vol van over de wijze waarop dit moet gebeuren. Vroeger werd alles gedaan om het overtollige water weg te pompen. Tegenwoordig is de discussie gaande om stukken land van Peizermade onder water te zetten. En dat laatste "is de knop terugdraaien", meent Aldert Lunsche. Aldert is geboren en getogen op de Horst. De 67-jarige Lunsche, altijd boer geweest en dus nauw betrokken bij afvoer van water, is in het archief gedoken en kwam tot de conclusie dat de discussie over water al dateert van 1382. En dat er niet alleen veel over gepraat werd maar minstens zoveel geschreven. En waarbij geld ook een rol speelde.

"Water naar de zee dragen". De afvoer van overvloedig water in ons gebied moet naar de zee. Via het Lauwersmeer. De capaciteit bij wateroverlast is echter niet voldoende. Bij ongunstige wind (Noord-west) kan er niet "gespuid" worden (bij eb water weg laten vloeien door middel van sluizen) om het water in het Lauwersmeer kwijt te worden. Het gemaal bij Electra kan dan de grote hoeveelheid water niet aan. Het gemaal kan 7 millimeter neerslag in 24 uur verwerken. De norm is echter 12 tot 13 millimeter. Daardoor moet er eenvoudigweg een gemaal bijkomen, bij Lauwersoog. Maar dat kost geld en dat schijnt men er niet voor over te hebben. Ze gebruiken liever als alternatief stukken land onder water zetten. Land dat vroeger door de boeren gebruikt werd. Maar de omstandigheden zijn veranderd. Er zijn niet veel boeren meer. Zo is het gebied van Peizermade een groot natuurgebied geworden. Daarnaast heb je te maken met veel nieuwbouw. Het regenwater verdwijnt dan snel in het oppervlaktewater (Peizerdiep, Eelderdiep,enz.). De capaciteit om dit alles af te voeren is minder geworden. Het voorstel om in geval van nood het land onder water te zetten is een overheidsmaatregel die door de provincies en waterschappen uitgevoerd moet worden.

Aldert spit diep in het verleden. Toen er in deze omgeving nog weinig mensen woonden. "Wateroverlast is er altijd geweest. Vroeger stond het water in deze omgeving soms echt tot aan de lippen. De zee bereikte bij overstromingen zelfs het noorden van de gemeente Peize. Dijken werden verzwaard om dit tegen te gaan. Met succes. Later nam de bevolking toe en werd het land intensiever gebruikt. Aanvankelijk was de gemeente verantwoordelijk voor het afvoer van water en sloten. In de periode van 1382 tot 1840 werd de afvoer van water uit dit gebied gezamenlijk georganiseerd, in samenspraak met Abt Klooster van Aduard. Onze omgeving betaalde daar geld voor. Later, tussen het jaar 1840 en 1930, werden de gezamenlijke activiteiten stopgezet. De oorzaak was politieke ontwikkelingen, met name door de grondwet van 1848 (Thorbecke). In 1928 werd het Waterschap "Peizer-en Eeldermaden" opgericht. Het water van Peize en Eelde vloeide af naar het Waterschap "Westerkwartier". Het geld dat wij aan "Westerkwartier" betaalden werd als onrechtvaardig beschouwd. Want wij moesten niet alleen het volle pond aan "Westerkwartier" betalen, ook voor het eigen onderhoud moest geld gegeven worden. In 1995 werd dan het Waterschap "Noorderzijlvest" opgericht."

De verantwoordelijkheid lag dan vroeger bij de gemeente, de uitvoering gebeurde door "ingelanden" (belanghebbenden). Uit het archief vond Aldert een grote kaart. Getiteld: "Waterleidingen welke voorkomen in de legger van waterleidingen van de gemeente Peize". Kortom: een document. Op deze kaart staat precies aangegeven wie verantwoordelijk is voor onderhoud van sloten. "Landgebruikers vlak bij water, zogenaamde "aangelanden", moesten verschillende "waterlossingen" (sloten die ervoor zorgen dat het water weg kan vloeien) onderhouden. Deze gebruikers werden "pan-plichtigen" genoemd. Zij kregen "panden" (=lengtemaat) aangewezen. Deze werden aangegeven in zogenaamde "ellen". 1 el bedroeg 69 cm. Dus iemand die een stuk van 4 ellen kreeg toegewezen moest ongeveer 2,5 meter onderhouden. Voor de duidelijkheid gebruikte men palen voor de gebieden. Er waren wel 35 van zulke gebieden. Enkele voorbeelden: de Gouw, Langestrekenloop, Poelakkerloop, Horstmerloop maar ook Peizerdiep. Het was dus een drukte van belang omdat iedereen zijn eigen "pande" moest onderhouden. Waarschijnlijk was het dan ook gezellig".

Er wordt wel gezegd dat het tegenwoordig zo nat is. "Klopt, het is een zachte winter met veel neerslag. Maar vroeger waren er net zo goed natte perioden en overstromingen. Het is ook een gevoelskwestie. Hoe ervaar je de waterval. Als je aan het hooien bent is dat natuurlijk veel erger dan normaal. Het moment dat er veel water valt is van grote invloed. Maar neem nou het gebied van Peizermade. Als daar de huizen onder water komen te staan is dat ook heel erg. Niet alleen omdat dan de voeten nat worden maar er is bijvoorbeeld nog steeds geen schaderegeling voor de bewoners."

"Als je goed nadenkt leven we in een vreemd land. Ik ben in Amerika geweest. Daar snappen ze niets van ons land. Sowieso weten ze niet waar "Holland" ligt (ergens in Noorwegen?) maar helemaal niet dat wij in een land wonen dat deels onder de zeespiegel ligt. Wie gaat er nu in zo'n risicogebied wonen? En dan vechten tegen de bierkaai. Het zal wel in onze genen zitten."

Aldert Lunsche heeft echter zijn schaapjes letterlijk op het droge. Want hij is tegenwoordig "hobbyboer".

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Around Wikia's network

Random Wiki